Vanwaar de ruk naar rechts?

Rechts is in opmars in Europa. Behalve in Nederland heeft extreemrechts in Engeland, Belgie, Hongarije en Frankrijk flink gewonnen bij parlementsverkiezingen. Sinds kort kan aan dit rijtje ook Zweden worden toegevoegd, waar de Sverigedemokraterna (SD) 5,7% van de stemmen won, een verdubbeling ten opzichte van 2006.
Over het waarom  van de rechtse zegetocht wordt al decennia lang nagedacht. Wetenschappers wijzen op de globalisering als oorzaak. Hierdoor worden mensen op zichzelf teruggeworpen en vinden zij geen houvast meer bij de traditionele partijen.
De rechts-populistische partijen springen in dit 'gat', verwoorden de zorgen van de mensen en gebruiken daarbij bewuste vijandbeelden: een slappe, falende overheid, de almachtige EU, immigranten die banen  inpikken etc.


Bij de PVV van Wilders is de islamisering van de samenleving het centrale issue.

Zie daarover het onlangs verschenen boek van UvA-politicoloog en hoogleraar Meindert Fennema, getiteld Geert Wilders. De tovenaarsleerling. Amsterdam, 2010. ISBN:  9789035135345.
Zie ook Fennema's reaktie op het blog Bedreigde Democratie naar aanleiding van het verwijt van een recensent, dat hij te weinig distantie tot zijn onderwerp zou hebben bewaard.

Hoewel de meeste rechtspopulistische partijen in Europa net als de PVV anti-allochtonenpartijen zijn, gaat het ook om andere zaken: bij de Lega Nord in Italie bijvoorbeeld is het steekwoord 'autonomie'.

Nog even terugkerend naar de oorzaak van de groeiende aanhang van extreemrechts: recentelijk is een onderzoek verschenen naar de motieven van twaalf jongeren die in contact zijn geweest met extreemrechtse bewegingen en zich daar uiteindelijk van hebben afgekeerd. Doel is inzicht te verschaffen in de factoren, die leiden tot radicalisering en deradicalisering. Het verscheen in de reeks Monitor Racisme & Extremisme en is van de hand van Ineke van der Valk en Willem Wagenaar (beiden onderzoeker bij de Anne Frankstichting) en Froukje Demant, politicoloog.
De titel luidt In en uit extreemrechts. Amsterdam/Leiden, 2010.
ISBN: 9789085550297.

Zowel dit boek als dat van Fennema over Wilders zijn door de Bushuisbibliotheek aangeschaft en staan op de plank onder respectievelijk signatuur 89.21 091 en 89.29 022.

Staat de kiezer buitenspel?

Het is een gevoel dat veel mensen bekruipt nadat ze de gang naar de stembus hebben gemaakt: je hebt al of niet na lang wikken en wegen voor een bepaalde partij gekozen en vervolgens gaat die partij met jouw stem "aan de haal", gaat bijvoorbeeld coalitiebesprekingen aan met partijen die jij helemaal niet ziet zitten. Opiniepeiler Maurice de Hond schreef hierover een artikel in De Volkskrant van 26 juni 2010, onder de kop: Het electoraat krijgt niet de gewenste regering. De kiezer heeft gesproken en staat nu weer buitenspel. Maurice legt uit dat de drie grote partijen CDA, PvdA en VVD vooral onder jongere kiezer niet meer op een vaste aanhang kunnen rekenen, dat veel mensen afhankelijk van het onderwerp (milieu, economie, migratie) verschillend stemmen en dat daardoor elke verkiezing een momentopname is. Voor verandering van ons huidige kiesstelsel is een grondwetswijziging nodig, dus dat zal niet snel gebeuren. De Hond pleit daarom voor een extraparlementair kabinet met een duidelijke invloed van de mandaatgever, de kiezer.
Een andere mening is die van historicus Maarten van Rossem. Afgelopen dinsdag 6 juli, toen heel Nederland naar de wedstrijd Nederland-Urugay zat te kijken, was ik in het Science museum Nemo in Amsterdam aan het luisteren naar een hoorcollege van Van Rossem met als thema "Typisch Nederlands".
De hele zaal zat daar trouwens vol, en niet alleen met vrouwen, dus met die voetbalgekte valt het ook wel mee, maar dit terzijde.
Over die formatie en wie met wie gaat moesten Nederlanders niet zeuren, vond van Rossem. Je hebt als kiezer je mandaat gegeven aan een partij en als je niet tevreden bent, moet je wachten tot er weer verkiezingen komen en dan kun je op een andere partij stemmen.
Wie heeft er gelijk: Maurice of Maarten?

Maartens standpunt geeft m.i. weer hoe de zaken nu geregeld zijn, dat van Maurice gaat over hoe het anders zou kunnen. Hoe dan ook,  het blijft wel een interessant fenomeen, verkiezingen. Zie de volgende nieuwe aanwinsten van de Bushuisbibliotheek over verkiezingen:

CARROLL (S.), Gender and elections: shaping the future of American politics. (2010)
313: 89.57 289
EIJK (C. van der), Elections and voters. (2009)
313: 89.57 286
HEIJDEN (T. van der), Opkomst en stemgedrag van migranten tijdens gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart 2010. (2010)
MYAGKOV (M.), The forensics of election fraud: Russia and Ukraine. (2009)
313: 89.57 300
POLE (A.), Blogging the political: politics and participation in a networked society (2010)
313: 89.57 287
ROSE (R.), Parties and elections in new Europeand democracies. (2009)
313: 89.57 298
SOROKA (S.N.), Degrees of democracy: politics, public opinion and policy. (2010)
313: 89.57 285